Park Miejski im. Stefana Żeromskiego w Starachowicach to ponad 10-hektarowy teren zieleni rozciągający się na stromej skarpie doliny rzeki Kamiennej, w samym centrum miasta. To miejsce z charakterem – z jednej strony zachowuje leśną dzikość z wysokimi sosnami i dębami pomnikami przyrody, z drugiej oferuje nowoczesną infrastrukturę po niedawnej rewitalizacji. Warto zajrzeć tu nie tylko dla samego spaceru, ale też ze względu na ciekawą historię industrialną – pod stopami mamy bowiem dawną kopalnię rudy żelaza.
- urozmaicona rzeźba terenu
- spektakularne widoki na dolinę
- nowoczesna kawiarnia z tarasem
- amfiteatr z wydarzeniami kulturalnymi
- tematyczne szlaki edukacyjne
Historia parku – od kopalni Herkules do zielonej przestrzeni
Niewielu odwiedzających wie, że spacerują po terenie, gdzie od lat 40. do 90. XIX wieku funkcjonowała kopalnia rudy żelaza „Herkules”. Była to największa kopalnia dostarczająca surowiec do starachowickich hut, a ślady tej działalności – nagromadzenia skał, nierówności terenu – widać tu do dzisiaj. Natura powoli odzyskiwała to miejsce przez dziesiątki lat, aż w latach 1958-1961 zdecydowano się stworzyć tu park miejski.
Już wtedy wykorzystano istniejący drzewostan i zachowano leśny charakter miejsca. Pierwotny układ ścieżek i schodów przetrwał do naszych czasów, choć wszystko przeszło gruntowną metamorfozę. Jeszcze kilkanaście lat temu park przypominał raczej zaniedbany las – zarośnięte alejki, zniszczona infrastruktura, mało kto tu zaglądał. Rewitalizacja zakończona około 2020-2021 roku całkowicie to zmieniła.
Park powstał na terenie dawnej kopalni rudy żelaza „Herkules”, która przez pół wieku dostarczała surowiec do starachowickich hut. Dziś pozostałości po działalności górniczej nadają temu miejscu unikalny charakter.
Co zobaczyć w parku – atrakcje i infrastruktura
Największym atutem parku jest jego urozmaiconą rzeźba terenu. Różnica poziomów sięga 30 metrów, co daje naprawdę spektakularne widoki. Stoki mają miejscami spadki do 50%, więc nie jest to typowy płaski park miejski – raczej leśna przygoda w centrum miasta.
Po rewitalizacji park zyskał szereg nowych elementów. Jest tu nowoczesna kawiarnia parkowa z tarasem, z którego rozciąga się widok na dolinę Kamiennej. Amfiteatr powstał w miejscu dawnej muszli koncertowej i służy do organizacji koncertów oraz wydarzeń kulturalnych. Wzdłuż ścieżek ustawiono altany i platformy widokowe, z których można podziwiać park z różnych perspektyw.
Oczko wodne to kolejny element, który dodaje uroku – szczególnie latem, gdy otaczająca zieleń odbija się w wodzie. Alejki parkowe zostały całkowicie odnowione, ale zachowano ich pierwotny układ, co sprawia że park nie stracił swojego charakteru. Chatka Baby Jagi przeszła remont i cieszy się popularnością wśród najmłodszych.
Ciekawym rozwiązaniem są ścieżki tematyczne. Szlak Żelaza przypomina o przemysłowej przeszłości tego miejsca, a Szlak Kultury prowadzi przez najciekawsze zakątki parku. Obie trasy są dobrze oznakowane i pozwalają poznać historię oraz przyrodę tego terenu.
Przyroda i drzewostan – leśny charakter w centrum miasta
Park zachował swój pierwotny, leśny charakter, co od razu rzuca się w oczy. Dominują tu sosny i świerki, ale jest też sporo drzew liściastych – klony, kasztanowce, topole, brzozy. Można natknąć się na rzadsze gatunki jak sosna czarna, jarzęby czy głogi.
Szczególną uwagę zwracają okazałe dęby, które mają status pomników przyrody. Z lotu ptaka park łatwo byłoby pomylić z naturalnym lasem – korony drzew zawieszone wysoko nad ziemią tworzą gęsty baldachim. To właśnie ta estetyka została doceniona przez międzynarodowe jury konkursów architektonicznych.
W parku rosną dęby pomniki przyrody oraz rzadkie gatunki jak sosna czarna. Różnorodność drzewostanu sprawia, że każda pora roku wygląda tu inaczej.
Nagrody i międzynarodowe uznanie
Park Miejski im. Żeromskiego to nie tylko lokalna atrakcja. W 2023 roku projekt rewitalizacji otrzymał honorowe wyróżnienie w konkursie Design Educates Awards – europejskiej organizacji przyznającej nagrody dla najlepszych projektów architektonicznych z całego świata. Jury doceniło nową jakość, którą park wnosi w życie mieszkańców Starachowic.
Rok wcześniej, w 2022 roku, Towarzystwo Urbanistów Polskich przyznało parkowi II miejsce w XVI edycji Konkursu na najlepiej zagospodarowaną przestrzeń publiczną w Polsce, w kategorii „Rewitalizowana Przestrzeń Publiczna w Zieleni”. Za projekt odpowiadała pracownia eM4.Pracownia Architektury.Brataniec z Krakowa.
Dla kogo jest ten park
Park sprawdzi się dla różnych grup. Rodziny z dziećmi znajdą tu place zabaw, w tym wspomnianą chatkę Baby Jagi, oraz bezpieczne alejki do spacerów z wózkiem – choć trzeba pamiętać o stromych fragmentach. Miłośnicy historii docenią industrialną przeszłość miejsca i ślady dawnej kopalni. Osoby szukające spokoju znajdą tu ciche zakątki z ławkami, gdzie można po prostu posiedzieć w cieniu drzew.
Biegacze i spacerowicze mają do dyspozycji kilometry ścieżek o różnym stopniu trudności – od łagodnych tras po dolinie, po strome podejścia na górne tarasy. Różnica 30 metrów wysokości daje się we znaki, ale nagradza widokami. Fotografowie znajdą tu ciekawe kadry o każdej porze roku – jesienią liście, zimą ośnieżone sosny, wiosną kwitnące krzewy.
Praktyczne informacje – jak dotrzeć, ile czasu przeznaczyć
Park znajduje się w centrum Starachowic, między ulicami Piłsudskiego, Radomską, Kaczyńską, Chopina i Pileckiego. Główne wejścia są od ulic Piłsudskiego i Radomskiej. Tuż obok stoi Starachowickie Centrum Kultury, więc można połączyć wizytę w parku z wydarzeniem kulturalnym.
Dojazd: Komunikacja miejska – autobusy zatrzymują się niedaleko głównych wejść. Samochodem również łatwo dojechać, choć parking może być wyzwaniem w weekendy. Najlepiej przyjechać rano lub po południu w dni powszednie.
Godziny otwarcia: Park jest dostępny przez całą dobę, siedem dni w tygodniu. Teren jest oświetlony i monitorowany, więc można tu przychodzić także wieczorami.
Ceny: Wstęp do parku jest całkowicie bezpłatny. Jedyne koszty to ewentualne zakupy w kawiarni parkowej.
Ile czasu przeznaczyć: Spokojny spacer po głównych alejkach zajmie około godziny. Jeśli chcesz przejść ścieżki tematyczne i odpocząć na platformach widokowych, zaplanuj 2-3 godziny. Z dziećmi warto zostać dłużej – zwłaszcza jeśli zaplanujesz przerwę w kawiarni.
Dostępność: Park jest dostosowany dla osób z ograniczoną mobilnością, choć strome fragmenty mogą stanowić wyzwanie. Większość głównych tras jest jednak dostępna dla wózków.
Park jest czynny 24/7 i wstęp jest bezpłatny. Warto zaplanować wizytę na 2-3 godziny, żeby spokojnie przejść ścieżki tematyczne i odpocząć na platformach widokowych.
Park Miejski im. Żeromskiego to miejsce, które łączy historię z nowoczesnością. Nie jest to typowy park z przystrzyżonymi trawnikami – to raczej kawałek lasu z przemysłową przeszłością, który dostał drugie życie. Warto tu zajrzeć choćby po to, żeby zobaczyć jak zaniedbany teren można przekształcić w przestrzeń, która zdobywa międzynarodowe nagrody.